Dizel motorlarında gaz türbinleri, motorun ana ölçülerini değiştirmeden gücünü artırmak için kullanılan bir sistemdir. Silindirlerden çıkan egzost gazları nozullardan (lüle) geçirilerek hızları artırılır ve türbin kanatlarına çarparlar. Hem çarpma hızıyla hem de egzost gazlarının sıcaklığından dolayı gaz türbinin rotor şaftı dönmeye başlar. Bu şaftın bu tarafına türbin tarafı, diğer tarafına ise kompresör tarafı denir. Türbin dönmeye başlayınca kompresör tarafı da dönmeye başlar ve hava manifolduna hava basmaya (pompalamaya) başlar. Silindirlere giren hava, hava manifoldundan gider. Dolayısıyla türbin ne kadar hızlı dönerse hava manifoldunda biriken havanın basıncı da o kadar yüksek, bu hava basıncının yüksek olması sonucu piston emme stroku başlangıcında aşağı doğru inerken silindire daha fazla miktarda hava dolar ve yanma daha iyi olur. Bu sayede motorun gücü artar. YANİ TÜRBİN NE KADAR HIZLI DÖNERSE MOTORUN GÜCÜ O KADAR ARTAR. Türbini hızlı döndürmek için gaza daha fazla basmak gerekir. Yani motorun devri arttıkça türbin devri de artar.
Ancak türbin çok yüksek devirle döndüğü için balansı çok önemlidir ve hassastır. Bu nedenle türbini yüksek devirle uzun süre çalıştırmak doğru değildir. Yani motoru uzun süre yüksek devirle çalıştırmak yanlıştır. Türbinin yatakları da her hareketli parça gibi yağlanır. Bu yataklar ya karter yağından yağlanır ya da kendi ayrı yağ haznesi vardır ve şafta akuple bir pompa sayesinde yataklara yağ basılır. Bu pompa türbin dönmeye başlayınca yağ basmaya başlar. Bu yağın çok temiz olması gerekir. En ufak bir pislik ya da toz türbin yataklarının sarmasına (bozulmasına) neden olur. Bunun sonucunda türbin şaftı kazıklar (dönmez).
Türbinle ilgili bir başka sorun da kanatların kırılmasıdır. Bunun olabilmesi için türbine su yürümesi gerekir. Yani egzost gazlarının içinde su olması gerekir. Bir damla su bile, o hızla dönen türbinin kanatlarına çarptığı takdirde kanatlar kırılır. Ve türbinin balansı bozulur. Dakikada tahminimce 20000-25000 devirle döndüğü için türbin yerinden fırlayabilir. Egzostda su nasıl olur? Yakıtta eğer su var ise yanma sonucunda o suyun tamamı buharlaşmayabilir ve türbine su yürür. Bu nedenle yakıtınızın temiz olması ve su bulundurmamasına dikkat ediniz.
Son olarak motoru ilk çalıştırdığınız zaman gaza fazla yüklenmeyin, türbin yatakları iyice yağlandıktan sonra devri artırmanız daha doğru olur.
Kaynak : Kardeşim. Gemi makineleri ve işletme mühendisidir kendisi. tam onun ilgi alanıdır bu konular
Yazdır